Sociale media en mentale gezondheid bij jongeren: welke steun bieden de ziekenfondsen?

Sociale media zijn voor jongeren tegelijk een zegen en een risico. Ze brengen vrienden en gelijkgestemden dichter bij elkaar en kunnen een belangrijke bron van steun en verbondenheid zijn. Maar dezelfde platformen kunnen ook leiden tot problematisch gebruik of verslaving, minder slaap en een gevoel van druk. De uitdaging ligt in het vinden van een gezonde middenweg, en dat blijkt voor veel jongeren niet evident. De ziekenfondsen geven financiële steun als mentale begeleiding nodig is.

Toename van problematisch gebruik

Volgens een studie van de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) heeft 36% van de jongeren voortdurend online contact met vrienden. Sociale media kunnen jongeren daadwerkelijk verbinden en ondersteunen, maar soms kan het te veel worden. Volgens dezelfde studie maakt maar liefst 11% van de jongeren problematisch gebruik van sociale media. In 2018 was dat nog slechts 7%.

Jongeren worden kwetsbaarder

Volgens een recente studie van de onafhankelijke ziekenfondsen MLOZ neemt ook de mentale kwetsbaarheid van jongeren toe. Belgische jongeren rapporteren vaker slaapproblemen, neerslachtigheid, prikkelbaarheid en eenzaamheid. Ook het gebruik van antidepressiva bij 12- tot 18-jarigen steeg tussen 2019 en 2023 met 43,6%.  

Die evolutie volledig op het conto van sociale media schrijven zou te eenvoudig zijn. Ook schooldruk, maatschappelijke verwachtingen, familiale omstandigheden, en andere factoren spelen een rol. Sociale media zijn één element in een bredere puzzel, niet dé oorzaak van alle mentale problemen bij jongeren.

Niet alle sociale media zijn gelijk

Volgens MLOZ zijn vooral sociale media platformen die gebruik maken van algoritmes die aanbevelingen doen, eindeloos scrollen, schadelijke content, notificaties, en andere technieken om gebruikers zo lang mogelijk vast te houden, mogelijk problematisch. 

Vooral bij jongeren, van wie de hersenen nog volop in ontwikkeling zijn, kan een constante stroom van prikkels extra moeilijk te weerstaan zijn. Problematisch gebruik hangt bovendien samen met onder meer slechtere slaap en een lager mentaal en sociaal welzijn.

Bijsturen op alle fronten

Volgens MLOZ ligt de oplossing niet in het demoniseren van sociale media. Jongeren uit de digitale wereld halen is niet realistisch of wenselijk. De organisatie pleit voor maatregelen die zorgen dat de wereld van de jongeren beter aansluit bij hun ontwikkeling en welzijn. Dat vraagt om mediawijsheid, met een belangrijke rol voor ouders, scholen en zorgverleners en aantrekkelijke offline alternatieven. 

MLOZ vraagt dat ook de platformen hun verantwoordelijkheid opnemen. Het is onmogelijk voor ouders om alleen op te boksen tegen technologie die net ontworpen is om de aandacht zo lang mogelijk vast te houden. De roep om regelgeving en zaken zoals minimumleeftijd klinkt steeds luider en wint in meerdere landen aan belang op de politieke agenda.

Tenslotte moeten jongeren leren om gezond met deze digitale mogelijkheden om te gaan zonder de verantwoordelijkheid uitsluitend bij hen te leggen.

Terugbetalingen geestelijke gezondheid

Jongeren met psychische problemen kunnen terecht bij een geconventioneerde psycholoog, ook wanneer sociale media een rol spelen bij hun problemen. De psycholoog beoordeelt of de jongere binnen de doelgroep valt. Psychologische sessies binnen het RIZIV-netwerk zijn volledig gedekt voor kinderen en jongeren tot en met 23 jaar.

Boven op de RIZIV-tegemoetkoming bieden ziekenfondsen vaak nog aanvullende voordelen voor psychologische begeleiding. De voorwaarden en bedragen verschillen echter sterk per ziekenfonds.

Simuleer aan de hand van onze vergelijker en ontdek dat de verschillen best hoog kunnen oplopen!