
Vaccineren is één van de meest doeltreffende manieren om ziekte te voorkomen. Toch blijft de vaccinatiegraad bij volwassenen in België duidelijk achter bij die van kinderen en jongeren. Volgens een analyse uit 2024 van de Office of Health Economics (OHE) kan elke euro die in vaccinatie wordt geïnvesteerd tot 19 euro aan maatschappelijke winst opleveren. Vaccinatie is volgens OHE niet alleen een investering in gezondheid, ook economisch houdt het steek.
Voor kinderen is vaccinatie sterk ingebed in de gezondheidszorg. Er zijn duidelijke vaccinatieschema’s, vaste contactmomenten en georganiseerde opvolging via Kind & Gezin, het Centrum voor leerlingenbegeleiding (CLB),… Bij volwassenen is dat veel minder het geval.
Vaccinatie hangt bij volwassenen vaak af van een individueel risico, het advies van een zorgverlener, de socio-economische context, en uiteindelijk het initiatief van de volwassene zelf. Volwassenen hebben minder ‘natuurlijke vaccinatiemomenten’. Zelf weten wanneer welk vaccin aangewezen is, is ook niet bepaald evident.
De cijfers bevestigen. Uit data van de Onafhankelijke Ziekenfondsen blijkt bijvoorbeeld dat in 2024 in Vlaanderen slechts 58,5% van de volwassenen uit risicogroepen werden gevaccineerd tegen griep, en maar 14% tegen pneumokokken. Naast de vaststelling dat dit lage cijfers zijn, blijken er bovendien ook grote regionale verschillen te bestaan.
In Wallonië werd in dezelfde periode slechts 44,7% van de 65-plussers gevaccineerd tegen griep, in Brussel zelfs maar 43,3%. De Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) hanteert een doelstelling van 75% bij risicogroepen zoals 65-plussers.
Volgens een analyse van de Onafhankelijke Ziekenfondsen uit september 2026, speelt versnippering van het Belgische beleid naast advies, socio-economische context en eigen initiatief een belangrijke rol in de vaststelling dat de vaccinatiegraad bij volwassenen achterop hinkt.
Vaccinatiekalenders en registratiesystemen verschillen tussen de regio’s. Zo worden in Franstalig België bijvoorbeeld meerdere systemen gebruikt voor de registratie van vaccinaties bij kinderen en volwassenen. Die systemen zijn vaak (nog) niet volledig met elkaar verbonden.
De analyse concludeert dat bredere nationale doelstellingen en een gemeenschappelijke vaccinatiekalender zich opdringen. Sensibilisering en de bestrijding van foutieve informatie staan centraal, en ook integratie van duurzame vaccinatie in de eerstelijnszorg is aan de orde. Tenslotte is kwalitatieve registratie in databases die vlot gegevens uitwisselen eveneens noodzakelijk.
Het RIZIV betaalt niet elk vaccin voor iedereen terug. De terugbetaling hangt af van het vaccin en van de doelgroep.
Voor het griepseizoen 2026-2027 worden verschillende griepvaccins bijvoorbeeld gedeeltelijk terugbetaald aan personen die tot een risicogroep behoren. Wie aan de voorwaarden voldoet, betaalt voor de standaard gedoseerde vaccins 4,08 euro, of 2,45 euro met een verhoogde tegemoetkoming. Wie niet tot een risicogroep behoort, betaalt 17,74 euro.
Voor andere vaccins kan de situatie anders zijn: sommige worden binnen bepaalde leeftijds- of risicogroepen terugbetaald, terwijl je voor andere vaccins volledig zelf moet betalen.
Ook wanneer een vaccin niet of slechts gedeeltelijk door de verplichte ziekteverzekering wordt terugbetaald, kan je ziekenfonds een aanvullende tegemoetkoming bieden. De voorwaarden en bedragen verschillen per ziekenfonds en kunnen bovendien afhankelijk zijn van het type vaccin, je leeftijd of je persoonlijke situatie.
Je kan de tegemoetkomingen per ziekenfonds vergelijken en berekenen hoeveel van je vaccinatiekosten je eventueel nog kunt recupereren.
Expert ledenvoordelen ziekenfondsen & hospitalisatieverzekeringen en oprichter van YouSave.be
20 jaar ervaring in vergelijkingstechnologie en financiële producten.