Anticonceptiegebruik in België: stijgende cijfers en veranderende keuzes

Anticonceptiegebruik in België is hoog en stijgend. Vandaag gebruikt ongeveer acht op de tien vrouwen in de vruchtbare leeftijd (15 tot 49 jaar) een vorm van anticonceptie.

Dat aandeel is de afgelopen jaren gestegen en vooral bij jongeren is die stijging opvallend: meer dan 90% van de vrouwen tussen 15 en 21 jaar geeft aan anticonceptie te gebruiken.

Wat wordt het vaakst gebruikt?

De anticonceptiepil blijft het meest gebruikte middel, zowel bij jongeren als bij volwassenen. Toch is er een duidelijke trend zichtbaar: het pilgebruik daalt geleidelijk. In 2013 gebruikte nog meer dan de helft van de vrouwen de pil, maar dat aandeel is sindsdien gedaald. 

Tegelijk winnen alternatieven aan populariteit. Vooral het spiraaltje is in opmars en is bij volwassen vrouwen het belangrijkste alternatief geworden. Daarnaast kiezen vrouwen steeds vaker voor andere methoden zoals de vaginale ring, het hormonaal implantaat, de prikpil en de anticonceptiepleister.

Ook in administratieve gegevens zien we deze verschuiving terug: het gebruik van de klassieke pil daalt, terwijl het gebruik van spiraaltjes en noodanticonceptie stijgt. Dit wijst op een bredere evolutie naar langdurige en minder gebruiksafhankelijke anticonceptiemethoden.

Terugbetaling vanuit de verplichte verzekering

De toegankelijkheid van anticonceptie hangt in België sterk samen met het terugbetalingssysteem. Lange tijd werd anticonceptie door de verplichte ziekteverzekering enkel terugbetaald wanneer er een medische noodzaak was. 

Daar kwam verandering in 2004, met een proefproject dat een extra tegemoetkoming voorzag voor jongeren onder 21 jaar. Dit systeem werd in 2013 definitief ingevoerd en later uitgebreid naar jongeren tot 25 jaar in 2020. 

Daarnaast werd de terugbetaling uitgebreid naar personen met een verhoogde tegemoetkoming en werd de morning-afterpil voor alle leeftijden terugbetaald.

Toch is de terugbetaling niet universeel. Sinds 2021 worden bepaalde klassieke anticonceptiepillen niet langer terugbetaald voor vrouwen ouder dan 25 zonder verhoogde tegemoetkoming. Hierdoor blijven er verschillen bestaan in toegankelijkheid.

Demografische verschillen

Er zijn ook duidelijke verschillen in gebruik naargelang leeftijd en socio-economische situatie. Jongere vrouwen maken vaker gebruik van terugbetaalde anticonceptie, mede door gerichte beleidsmaatregelen. In bepaalde regio’s en bij groepen met een lagere socio-economische status ligt het gebruik lager, en wordt vaker gekozen voor barrièremethoden zoals het condoom, waarvoor geen terugbetaling bestaat.

Extra terugbetaling voor anticonceptie via het ziekenfonds

Tot slot is het belangrijk om te weten dat naast terugbetaling vanuit de verplichte ziekteverzekering ook ziekenfondsen extra terugbetalingen voor anticonceptiemethodes kunnen aanbieden. Die aanvullende terugbetalingen kunnen de kosten aanzienlijk verlagen, waardoor het loont om dit na te gaan. Gebruik de optie ‘anticonceptie’ in onze vergelijker om na te gaan welk ziekenfonds welk voordeel biedt in dit kader. 

Samengevat blijft anticonceptiegebruik in België hoog en stijgend, met duidelijke verschuivingen in voorkeuren en blijvende uitdagingen op vlak van toegankelijkheid en gelijkheid.